Izvorni kôd stranice Populacijska ekologija

'''Populacijska ekologija''' ili '''autoekologija''' je grana [[ekologija|ekologije]] koja proučava dinamiku [[populacija]] posmatranih [[vrsta]] i prirodu njihove reakcije sa životnom okolinom.<ref>Odum E. P. (1959): Fundamentals of Ecology, 2nd edition. W. B. Saunders Co., Philadelphia and London, {{ISBN|9780721669410}}.</ref> To je nauka koja proučava promjene veličine populacija u vremenu i prostoru.
Razvoju populacijske ekologije posebno su pomogla ranije postavljena pravila [[demografija|demografije]] i [[životna tablica|životnih tablica]]. Populacijska ekoogija je važna za [[konzervacijska biologija|konzervacijsku biologiju]], a posebno za razvoj [[analiza održivosti populacija|analizu održivosti populacije]] (eng. skr. ''PVA''), koja omogućava dugoročna predviđanja vjerovatnoće opstanka vrste u datim uvjetima okoline. Iako je populacijska ekologija polje [[biologija|biologije]], ona nameće zanimljive probleme za rješavanje primjenom [[matematika|matematike]] i [[statistika|statistike]] u populacijskoj dinamici. 
==Osnovi==
Najosnovnija pravila u populacijskoj ekologiji formulirana su [[Thomas Malthus|Malthusovim]] eksponencijalnim zakonom rasta populacije.<ref>Turchin P. (2001): Does population ecology have general laws? Oikos, 94 (1): 17–26</ref>

{| class="wikitable"
|+ 
Termini koji se upotrebljavaju u opisivanju prirodnih grupa jedinki<ref name="Wells95">{{Cite journal|last1=Wells |first1=J. V. |last2=Richmond |first2=M. E. |title=Populations, metapopulations, and species populations: What are they and who should care? |journal=Wildlife Society Bulletin |volume=23 |issue=3 |pages=458–462 |year=1995 |url=http://www.uoguelph.ca/zoology/courses/BIOL3130/wells11.pdf |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20051104081736/http://www.uoguelph.ca/zoology/courses/BIOL3130/wells11.pdf |archive-date= 4. 11. 2005}}</ref>
! width="120" |Termin
! ! |Definicija
|- valign="top"
| style="background:#f3fff3;" | '''Populacija vrste'''
| align="left" | Sve jedinke vrste
|- 
| colspan=1 style="background:#ddffdd;"|'''[[Metapopulacija]]''' 
| Grupa prostorno razdvojenih populacija mađu kojima ima ponešto imigracija (razmjene individua)
|-
| style="background:#f3fff3;" | '''[[Populacija]]'''
| align="left"|Prostorno ograničena grupa istovrsnih organizama koji su povezani sistemom [[reprodukcija|reprodukcijskih]] odnosa. 
|-
| colspan=1 style="background:#ddffdd;"| '''Agregacija''' 
|Prostorno grupiranje (klaster) različito definiranih grupa jedinki.
|-
| style="background:#f3fff3;" | '''[[Dema (biologija)|Dema]]''' 
| Grupa u kojoj su jedinke međusobno genetički sličnije u odnosu na one iz drugih grupa pripadajuće populacije. Među takvim grupama obično postoji izvjestan stepen prostorne ili neke druge izolacije. 
|-
| colspan=1 style="background:#ddffdd;"|'''[[Lokalna populacija]]'''
| Istraživački ograničena grupa istovrsnih organizama, čiji je [[areal]] manji od areala vrste; obično unutar populacije (kako je gore definirana).
|-
| style="background:#|'''[[Subpopulacija]]'''
| Proizvoljno, prostorno ograničena podgrupa individua unutar populacija (kako je definirana iznad)
|}

{{Citat|Populacija će rasti (ili opadati) eksponencijalno tako dugo dok se okolina iskorištava i individue u populaciji konstantno održavaju.}}

Ovaj princip populacijske ekologije osnova je za prognoze budućih promjena u strukturi populacija i planiranje predstojećih istraživanja.
 
Pojednostavljeni populacijski modeli obično polate od četiri varijable, uključujući smrt, rođenje, imigraciju i emigraciju. Matematički modeli za procjenu promjena u populacijskoj demografiji i [[Evolucija|evoluciji]] polaze od pretpostavke ([[nulta hipoteza|nulte hipoteze]]), bez vanjskih utjecaja. Modeli su matematički kompleksniji ako je uključeno više suprotstavljenih hipoteza, koje se se konfrontiraju s podacima. Naprimjer, u zatvorenim sistemima gdje nema imigracija i emigracija, rata promjena po individui može se opisati kao:
: <math>\frac{dN}{dT} = B - D = bN - dN = (b - d)N = rN,</math><br> gdje je
* ''<math>N</math>'' = ukupni broj jedinki u populaciji;
*''<math>B</math>'' = broj rođenja;
*''<math>D</math>'' = broj smrti;
* ''<math>b</math>'' i ''<math>d</math>'' = rođenja i smrti po individui
*''<math>r</math>'' = populacijska promjena po individui.
Ova formula može se čitati da je stopa promjene u populaciji (''<math>dN</math>/<math>dT</math>'') jednala rođenja minus smrti (''<math>B - D</math>'').<ref>Vandermeer J. H., Goldberg D. E. (2003): Population ecology: First principles. Woodstock, Oxfordshire, Princeton University Press, {{ISBN|0-691-11440-4}}</ref>
Upotrebom ovog postupka, Malthusov populacijski princip rasta kasnije je transformiran u matematički model, poznat kao [[logistička jednačina]]: 
: <math>\frac{dN}{dT} = aN \left( 1 - \frac{N}{K} \right),</math>
*''<math>N</math>'' = gustina biomase;
*''<math>a</math>'' = maksimum promjena po jedinki;
*''<math>K</math>'' = [[kapacitet nosivosti]] populacije. Formula se može čitati i kao: stopa promjene u populaciji (''<math>dN/dT</math>'') jednaka je rastu (''<math>aN</math>'') koji je ograničen kapacitetom nosivosti ''(<math>1-N/K</math>)''. Iz ovog osnovnog matematičkog principa, populacijska ekologija širi se u istraživačko područje demografije ili realnih populacijskih ispitivanja čiji rezultati nisu u skladu sa statističkim modelima. Ekologija populacije često koristi podatke o životnoj historiji i matričnoj algebri za razvijanje projekcije matrica fekunditeta i preživljavanja. Ove informacije koriste se za upravljanje resursima divljih životinja i postavljanje kvote korištenja.<ref>Berryman A. A. (1992): The origins and evolution of predator-prey theory. Ecology,73 (5): 1530–1535.</ref>

==Također pogledajte==
*[[Populacija]]
*[[Populacijska genetika]]

==Reference==
{{reference}}

[[Kategorija:Populacijska ekologija]]
[[Kategorija:Polja primjene statistike]]
[[Kategorija:Populacija]]